Dạy thêm đến thời điểm hiện tại không phải là hoạt động bị cấm hoàn toàn.
Nhưng quy định hiện hành, việc tổ chức dạy thêm được đặt trong một khung quản lý rõ hơn: tự nguyện, công khai, đúng đối tượng, đúng người, đúng địa điểm và đúng trách nhiệm.
Vậy những tình huống nào giáo viên, trung tâm và cơ sở dạy thêm cần đặc biệt lưu ý?
1. Những việc liên quan đến học sinh
• ❌ Tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học.
Ngoại lệ theo quy định là các hoạt động bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống.
• ❌ Dùng các hình thức bất kỳ (nhiều tình huống tinh vi) để ép học sinh học thêm.
Ép trực tiếp thì khỏi bàn, nhưng những cách gây áp lực gián tiếp cũng là vi phạm: gợi ý bắt buộc, tạo cảm giác nếu không học thêm sẽ bị thiệt, yêu cầu phụ huynh tự biết ý mà đăng ký...
- ❌ Dạy thêm nhưng làm ảnh hưởng đến việc thực hiện chương trình giáo dục chính khóa.
- ❌ Cắt bớt nội dung đáng lẽ phải dạy trong chương trình chính khóa để đưa sang lớp học thêm.
- ❌ Tạo sự phụ thuộc kiểu: "Muốn hiểu bài thì phải học thêm".
- ❌ Đưa những nội dung đáng lẽ học theo tiến độ chương trình vào một lớp học thêm để tạo lợi thế riêng cho nhóm học sinh tham gia.
Đặc biệt, với dạy thêm trong nhà trường, còn có quy định không dạy trước nội dung so với phân phối chương trình, không xếp giờ dạy thêm xen kẽ với thời khóa biểu và mỗi môn không quá 2 tiết/tuần, trừ trường hợp được Giám đốc Sở GD&ĐT cho phép điều chỉnh theo quy định.
2. Giáo viên cần đặc biệt nhớ
- ❌ Giáo viên KHÔNG được thu tiền của học sinh chính mình đang được nhà trường phân công dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
• ❌ Giáo viên trường công lập tham gia quản lý, điều hành cơ sở dạy thêm ngoài nhà trường.
Giáo viên trường công lập vẫn có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường, nhưng không được tham gia quản lý, điều hành hoạt động này.
- ❌ Giáo viên đang dạy tại trường tham gia dạy thêm ngoài nhà trường BẮT BUỘC phải báo cáo với Hiệu trưởng theo quy định.
- ❌ Đã báo cáo nhưng khi thay đổi môn học, địa điểm, hình thức, thời gian hoặc mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh lại không cập nhật kịp thời.
Hiện nay, giáo viên tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo các nội dung này và bảo đảm minh bạch, phòng ngừa xung đột lợi ích.
3. Cơ sở dạy thêm: đừng nghĩ "nhỏ thì không cần làm"
- ❌ Tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền nhưng không đăng ký kinh doanh theo quy định.
- ❌ Có đăng ký kinh doanh nhưng hoạt động thực tế không phù hợp với thông tin đã đăng ký hoặc các quy định pháp luật liên quan.
- ❌ Tuyển sinh nhưng không công khai thông tin theo quy định.
- ❌ Không công khai các môn học tổ chức dạy thêm.
- ❌ Không công khai thời lượng dạy thêm theo từng môn, từng khối.
- ❌ Không công khai địa điểm tổ chức.
- ❌ Không công khai hình thức tổ chức.
- ❌ Không công khai thời gian tổ chức.
- ❌ Không công khai danh sách người dạy.
- ❌ Không công khai mức thu tiền học thêm.
- ❌ Thay đổi giáo viên, địa điểm, lịch học... nhưng thông tin công khai không được cập nhật.
Các nội dung trên phải được công khai, cập nhật thường xuyên và phải được thực hiện trước khi tuyển sinh theo quy định.
4. "Đổi tên" không làm thay đổi bản chất hoạt động
Một lớp học có tên là:
- "CLB tiếng Anh"
- "CLB Toán"
- "CLB Trạng Nguyên TV"
- "Câu lạc bộ học thuật" / "Nhóm bồi dưỡng"
- "Lớp phụ đạo" / "Gia sư"
- "Lớp kỹ năng Toán, Tiếng Việt" nhưng dạy kiểu như trên trường
- "Lớp trải nghiệm"
... không có nghĩa cứ đổi tên là ra khỏi phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm.
Điểm quan trọng là phải xác định nội dung thực tế đang tổ chức là gì.
Ngược lại, pháp luật cũng quy định rõ: các hoạt động như tăng cường năng lực ngoại ngữ, STEM/STEAM, năng lực số, AI, hướng nghiệp, kỹ năng sống... nếu không thuộc nội dung chương trình các môn học do Bộ GD&ĐT ban hành thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm và thực hiện theo pháp luật khác.
"Thực hiện theo pháp luật khác" nghĩa là: nếu hoạt động đó không thuộc phạm vi dạy thêm, học thêm thì phải áp dụng đúng các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động đó. Dạy gì thì thực hiện theo quy định pháp luật của hoạt động đó.
5. "Mở thêm điểm" và "tự phong là trung tâm"
- ❌ Có một cơ sở nhưng tự ý tổ chức nhiều điểm học mà không đăng ký, công khai địa điểm tổ chức theo quy định.
- ❌ Quảng cáo một địa điểm nhưng thực tế lại tổ chức lớp tại địa điểm khác.
- ❌ Chia nhỏ lớp học ra nhiều căn hộ, nhà riêng, phòng thuê... nhưng không bảo đảm các yêu cầu pháp luật có liên quan.
- ❌ Dùng mô hình "điểm vệ tinh", "nhóm học nhỏ", "lớp tại nhà" để né các nghĩa vụ mà cơ sở dạy thêm phải thực hiện.
- ❌ Lấy danh nghĩa "trung tâm", tự mở "chi nhánh" tại nhà nhưng chỉ đăng ký kinh doanh rồi tổ chức dạy ngay, trong khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý để hoạt động giáo dục.
Tuy nhiên, không phải cứ có nhiều địa điểm là đương nhiên vi phạm. Điều cần xem là địa điểm hoạt động có được tổ chức hợp pháp, có được công khai và có đáp ứng các quy định liên quan hay không.
6. Tiền học cũng phải rõ ràng (nó là gốc của mọi câu chuyện)
- ❌ Thu tiền nhưng không quản lý, sử dụng theo quy định về tài chính, kế toán, thuế và các quy định liên quan.
- ❌ Thu một mức nhưng công khai một mức khác.
- ❌ Không có hồ sơ, chứng từ cần thiết theo quy định áp dụng.
- ❌ Cố tình che giấu doanh thu hoặc không thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
- ❌ Dùng nhiều tài khoản, nhiều cá nhân hoặc nhiều hình thức thu tiền để làm cho doanh thu thực tế không minh bạch.
Thông tư hiện hành yêu cầu việc thu, quản lý và sử dụng tiền học thêm phải tuân thủ pháp luật về tài chính, kế toán, thuế và các quy định liên quan.
7. Hồ sơ cũng không nên xem nhẹ
(Cơ bản là: không muốn làm hồ sơ dạy học thì không nên tổ chức lớp học.)
- ❌ Tổ chức dạy thêm nhưng không quản lý, lưu giữ hồ sơ theo quy định.
- ❌ Khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu thì không có hồ sơ để giải trình.
- ❌ Thông tin tuyển sinh, danh sách giáo viên, thời khóa biểu, địa điểm, mức thu... không thống nhất với hoạt động thực tế.
- ❌ Có hoạt động nhưng không chứng minh được ai tổ chức, ai chịu trách nhiệm, ai trực tiếp giảng dạy.
Cơ sở dạy thêm có trách nhiệm quản lý, lưu giữ hồ sơ; đồng thời báo cáo, giải trình khi cơ quan chức năng yêu cầu.
8. Một nguyên tắc rất dễ nhớ
Trước khi mở một lớp, hãy tự hỏi:
1. AI DẠY?
Người dạy có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn phù hợp không?
2. AI HỌC?
Đối tượng học sinh có thuộc trường hợp được tổ chức dạy thêm không?
3. DẠY GÌ?
Đây là dạy thêm theo chương trình môn học hay là một hoạt động giáo dục khác?
4. DẠY Ở ĐÂU?
Địa điểm thực tế có rõ ràng và phù hợp không?
5. AI TỔ CHỨC?
Cá nhân hay tổ chức nào đứng ra chịu trách nhiệm? Nhớ: chủ cơ sở dạy học là người chịu trách nhiệm trước nhất nếu vi phạm (thầy cô phối hợp sai theo thì tùy tình huống cụ thể).
6. TIỀN THU THẾ NÀO?
Mức thu có được công khai và quản lý đúng quy định không?
7. HỒ SƠ ĐÂU?
Khi cần giải trình, có đủ căn cứ để chứng minh hoạt động của mình không?
Dạy thêm đúng quy định thực ra không quá phức tạp.
Chỉ cần đừng làm mập mờ những thứ pháp luật yêu cầu phải rõ ràng.
- Không giấu tên lớp.
- Không giấu người dạy.
- Không giấu địa điểm.
- Không giấu mức thu.
- Không giấu vai trò của mình.
Và quan trọng nhất:
Không biến việc học thêm thành điều kiện để học sinh được đối xử công bằng ở lớp học chính khóa.
Một môi trường giáo dục tử tế không cần phải "lách" để tồn tại.
Chỉ cần làm đúng, công khai và có trách nhiệm. Và thầy cô "hầu như" đều muốn làm đúng.
Hãy lưu lại, đọc, comment "cần hỗ trợ" từ Thầy giáo Cá Gỗ.
#DayThemHocThem #giaoducvietnam
